W drodze do Sajgonu, Kambodża

Nieświadomi tego, że nasza wietnamska viza zaczyna się dopiero za kilka dni, zmierzaliśmy w stronę granicy kambodżańsko – wietnamskiej. Na pokładzie autobusu towarzyszył nam niezwykle charakterystyczny osobnik, co chwila słyszeliśmy siorbanie, mlaskanie i bekanie, odwracając się do wrażeń dźwiękowych doszły wizualne… pokaźnych rozmiarów osobnik pochodzenia wietnamskiego…

Tuol Sleng, Phnom Penh, Kambodża

Muzeum Tuol Sleng jak i Pola Śmierci są niechlubną pamiątką po Pol Pocie i Czerwonych Khmerach. Do 1975 roku w Tuol Sleng mieściła się szkoła, później  zamieniona na więzienie. Z ponad 17 tyś. więzionych i torturowanych ludzi przeżyło tylko 7 osób.

Pol Pot urodził się w zamożnej chłopskiej rodzinie, otrzymał solidne techniczne wykształcenie na prywatnej paryskiej uczelni. Od lat młodości należał do lewicowych radykałów, wstąpił do Francuskiej Partii Komunistycznej. W 1960 współtworzył Komunistyczną Partię Kambodży, dowodził zbrojnymi oddziałami Czerwonych Khmerów. Pol Pot, ze względu na elementy szowinistyczne i rasistowskie, był pod dużym wpływem światopoglądu Mao Zedonga. W 1975 partyzanci obalili rząd i nazwę kraju zmienili na Demokratyczna Kampucza, rozpoczęła się jedna z najkrwawszych dyktatur XX wieku. Kampucza miała się składać wyłącznie z ludności chłopskiej, finansującej ekonomię kraju poprzez eksport całej produkcji rolniczej. Ludzie umierali z głodu, zginęło ok. 1/4 ludności kraju, liczba mieszkańców stolicy na skutek czystek zmniejszyła się z 2 mln do 23 tys.. Pol Pot był wspierany przez Tajlandię, Chińską Republikę Ludową i CIA jako alternatywa dla prowietamskiego rządu w Phnom Penh.  Kres krwawych rządów Pol Pota przyszedł w momencie utworzenia tzw. rządu zgody narodowej, oficjalnie zmarł śmiercią naturalną osadzony w dożywotnim areszcie domowym po procesie pokazowym. 

W czasie 3,5 letnich rządów w wyniku głodu, chorób i egzekucji zginęło od 1,7 do 2,5 mln ludzi z 7,5 mln Kambodży. Pol Pot w wywiadach o swoich rządach mówił: „byliśmy jak dzieci uczące się chodzić, walczyłem nie po to, aby mordować ludzi, naszą walkę prowadziliśmy, by zapobiec wietnamizacji Kambodży, moje sumienie jest czyste…”        

Obecnie na ternie dawnego wiezienia znajduje się muzeum, z dokładnie zachowanymi celami i salami tortur oraz licznymi fotografiami więźniów. Czerwoni Khmerzy prowadzili dokładną dokumentację fotograficzną swoich ofiar, to tutaj też znajduje się kontrowersyjna mapa Kambodży wykonana z ludzkich czaszek. Więzienie – przytłaczają i dają do myślenia, dodatkowo opuszczając mury jest się niemal napastowanym przez grupy weteranów wojennych ze zdeformowanymi częściami ciała, żebrzących o pieniądze…

W stolicy nad Mekongiem, Kambodża

Do stolicy Kambodży dotarliśmy wczesnym rankiem, na jednym z głównych dworców autobusowych roiło się od biegających, świecących w ciemnościach kropek, okazało się, że to… szczury spacerują, nic nie robiąc sobie z podróżnych.

To dwumilionowe miasto ze swą kolonialną zabudową jest głównym ośrodkiem przemysłowym i naukowo - kulturalnym kraju. Aż trudno w to uwierzyć, biorąc pod uwagę stan infrastruktury drogowej, że po mieście można się w miarę swobodnie przemieszczać i nie ma korków, wszystko to za sprawą setek skuterów rozpływających się po ulicach stolicy.

Z licznych atrakcji Phnom Penh nam udało się zobaczyć m.in. Wat Phnom, wzgórze ze świątynią na, którym według legendy założono miasto, "phnom" w języku khmerskim oznacza "wzgórze". Pałac Królewski,  zobaczyliśmy niestety tylko z zewnątrz, jak poinformował nas przewodnik Pałac otwarty jest zawsze z wyjątkiem dni, kiedy przebywa w nim Król ;-).

Głębokich doznań dostarcza wizyta w Muzeum Tuol Sleng, więzienie stworzone przez Czerwonych Khmerów, temu miejscu poświęcę osobny wpis…

Angkor Wat, Kambodża

Czytając opisy o Angkor Wat, spotkamy się z samymi określeniami zaczynającymi się od naj…, najwspanialsza, największa, najbardziej znana, najważniejsza … itd.. Nie bez przyczyny, zbudowana w XI wieku ku czci hinduskiego bóstwa Wisznu, świątynia została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Prace nad kompleksem prowadziło około 5 tysięcy rzemieślników i 50 tysięcy robotników, przez 37 lat. Budowlę wykonano z laterytu, skały charakteryzującej się duża twardością. Charakterystyczny kamienny korytarz, przyozdobiony niemal 20 tysiącami postaci z indyjskich eposów  Ramajany i Mahabharaty, jak również scenami życia dworu, ciągnie się na długości ponad 900 metrów. Najwyższa z wież mierzy 65 metrów. Angkor Wat został zbudowany jako świątynia hinduistyczna, by w późniejszych latach stać się świątynia buddyjską, a następnie buddyjskie symbole zostały zniszczone i przywrócony został hinduistyczny charakter świątyni.

Spacerując po kamiennych korytarzach Angkoru z setkami innych zwiedzających trudno jest poczuć klimat khmerskich czasów, ale gdy tylko „zgubimy” tłum, można dostrzec wyłaniającego się za rogu mnicha w charakterystycznych pomarańczowych szatach przemykającego gdzieś w oddali.

Angkor Thom, Kambodża

Dostępu do starożytnego miasta strzeże 5 monumentalnych bram, zdobionych nagi, wielkimi wężami wodnymi. Na każdej z bram osadzono cztery gigantyczne głowy Buddy,  spoglądające w cztery strony świata.  W latach świetności „Wielką Stolicę” zamieszkiwało ok. miliona ludzi. Mury Angkor Thom tworzą idealny kwadrat, w jego wnętrzu mieszkali członkowie rodziny królewskiej, duchowieństwo, wyżsi urzędnicy państwowi, prosty lud mieszkał poza murami. Centrum Angkor Thom stanowi Bajon „Złota Świątynia”. Spacerując po zaułkach Bajon, można obserwować życie Khmerów zobrazowane na ponad 1000 m bieżących płaskorzeźb, a wszechobecne uśmiechnięte oblicza Buddy, wydawać by się mogło, że obserwują nasz każdy ruch. Z przewodnika można dowiedzieć się, że ok. 200 uśmiechniętych głów przedstawia bodhisattwe, człowieka, który po wielu narodzinach i zgonach, doznał stanu oświecenia, ale został na Ziemi by służyć innym w dotarciu do zbawienia.